Honorowi Obywatele Lublina

PREZYDENT MIASTA LUBLINA MARIAN CHOJNOWSKI

Prezydent Miasta Lublina w okresie od 23 lipca do 30 lipca 1944 roku
Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 39/VI/94 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 27 października 1994 roku.


OJCIEC ŚWIĘTY JAN PAWEŁ II

Pierwszy Polak na tronie Papieskim. Urodził się w Wadowicach 18 maja 1920 roku. Polonistykę studiował od 1938 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1941 roku zaczął studiować teologię, a 1 listopada 1946 roku został wyświęcony na księdza. Od 1958 roku biskup pomocniczy Krakowa. Wykładał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W 1978 roku Karol Wojtyła został wybrany na Papieża i przyjął imię Jana Pawła II. Papież zmarł 2 kwietnia 2005 roku.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 471/XLVII/97 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 24 kwietnia 1997 roku

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Rada Miasta Lublina ma zaszczyt nadać Jego Świątobliwości Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II tytuł Honorowego Obywatela Miasta Lublina.
Akt jest wyrazem naszej najgłębszej wdzięczności i wielkiego uznania zasług Pierwszego z Rodu Polaków na rzecz wspierania różnych działań i inicjatyw służących dobru wspólnemu.
Dziękujemy Ojcu Świętemu za przebywanie wśród nas w latach pracy profesorskiej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i obecną pomoc z wysokości tronu Piotrowego w rozwijaniu i popularyzowaniu tej szczególnej Uczelni między innymi przez udzielenie praw wydawniczych Instytutowi im. Jana Pawła II dla swej niezwykłej książki „Przekroczyć próg nadziei”.
Jesteśmy wdzięczni za dar cennego sprzętu medycznego dla lubelskich szpitali. Nade wszystko wyrażamy wdzięczność za wysiłki nakierowane na jednoczenie Kościoła oraz umacnianie światowego pokoju, wartości, które winny być przekazywane następnym pokoleniom.
W Lublinie, gdzie zderzyły się ze sobą dwie kultury chrześcijańskie: łacińska i bizantyjska „Jak dwa płuca Wschodu i Zachodu, którymi ma oddychać Kościół Chrystusowy” - bardziej niż gdzie indziej nabierają mocy wezwania Piotra XX wieku do jedności. Jej artystycznym symbolem może być bezcenny zabytek sztuki, jakim jest Kaplica Świętej Trójcy na Zamku Lubelskim.
Również całe nasze dzieje naznaczone są spotkaniami wspomnianych kręgów kulturowych, o czym tak mówił Ojciec Święty będąc w Lublinie: „To miasto posiada swą historyczną wymowę(...) cały wielki dziejowy proces spotkania między Zachodem a Wschodem (...) Naród wciąż żyje całą swoją historią. I Kościół w Narodzie też jest. I proces ten nie jest zakończony. Obyśmy umieli wiernie, autentycznie, twórczo kontynuować to wielkie dziedzictwo w tym miejscu Europy! I Świata!”
Także bardziej wymownie niż gdziekolwiek zabrzmiało apostolskie orędzie pokoju wypowiedziane w Lublinie – mieście dymów krematoryjnych, z którymi niegdyś wiatr roznosił po świecie męczeńskie prochy ofiar Majdanka – dziś Pomnika Pamięci i przestrogi przed zagładą śmierci i wszelkim zniewoleniom.
Ojciec Święty powiedział słowa do zapamiętania przez wszystkich i na zawsze: „Pokój jest owocem serca nowego”, a „służba życiu służy wyzwoleniu człowieka. Te słowa zobowiązują.
Przyznając Honorowe Obywatelstwo Miasta Lublina, składamy Jego Świątobliwości Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II gorące podziękowanie za wszystko i prosimy o przyjęcie najlepszych życzeń na dalsze, trudne czasy apostolskiej posługi dla dobra Kościoła, Polski i świata.

JEGO EKSCELENCJA KSIĄDZ ARCYBISKUP BOLESŁAW PYLAK

Urodzony 20 sierpnia 1921 roku w Łopienniku. Dnia 29 czerwca 1948 roku wyświęcony na księdza, a 27 czerwca 1975 roku mianowany Biskupem Lubelskim. W 1992 roku, 25 marca podniesiony do godności Arcybiskupa Metropolity Lubelskiego, natomiast w rocznicę święceń kapłańskich, 29 czerwca 1992 roku otrzymał z rąk Jana Pawła II paliusz metropolity.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 517/LII/97 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 3 lipca 1997 roku

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Rada Miasta Lublina ma zaszczyt nadać Jego Ekscelencji Księdzu Arcybiskupowi Bolesławowi Pylakowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Lublina.
Akt ten jest wyrazem naszej wdzięczności i wielkiego uznania dla zasług Księdza Arcybiskupa, za Jego ojcowskie serce dla całej społeczności wierzących, za otwarte drzwi dla wszystkich interesantów, za umiejętność dialogu.
Dziękujemy za pracę naukową w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i pracę duszpasterską w naszym Kościele lubelskim, jak i za rozwój stowarzyszeń i ruchów katolickich, które pomagają wiernym uświadomić sobie ich tożsamość i odpowiedzialność za Kościół.
Od ponad 30 lat duszpasterskiej pracy towarzyszą Jego Ekscelencji słowa zawołania „Tobie Panie zaufałem”. Dziękujemy za wyznanie wiary, nadziei i miłości, za prowadzenie w tym duchu lokalnego Kościoła.
Ksiądz Arcybiskup przyczynił się do rozwoju kultu maryjnego. Szczególnie wdzięczni jesteśmy za koronację obrazu Matki Bożej w Katedrze lubelskiej oraz za zawierzenie Maryi naszej Archidiecezji. To właśnie za czasów pasterzowania Księdza Biskupa gościliśmy w naszym mieście 9 czerwca 1987 roku Ojca Świętego Jana Pawła II.
Za rządów Waszej Ekscelencji wybudowano w diecezji lubelskiej wiele kościołów i domów parafialnych, kaplic i ośrodków katechetycznych. Nowoczesny dom rekolekcyjny i ośrodek spotkań w Dąbrownicy wspaniale służy mieszkańcom Lublina. Nastąpił rozwój Wydawnictwa Diecezjalnego i akcji charytatywnych na rzecz potrzebujących.
Prosząc o przyjęcie Honorowego Obywatelstwa Miasta Lublina, składamy Waszej Ekscelencji gorące podziękowanie za wszystko i prosimy o przyjęcie najlepszych życzeń, a także wyrazów uznania i czci.

PROFESOR NORMAN DAVIES

Urodzony się w 1939 roku w północnej Anglii. Historyk Europy, absolwent między innymi Uniwersytetu Oksfordzkiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor głośnego „Powstania '44”. Doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, odznaczony orderem „Polonia Restituta”.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 342/XXII/2000 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 13 kwietnia 2000 roku

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Rada Miasta Lublina ma zaszczyt nadać Prof. Normanowi Daviesowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Lublina.
Akt ten jest wyrazem naszej wdzięczności i wielkiego uznania dla zasług Prof. Normana Daviesa jako wielkiego historyka naszych czasów. Osoby, która swoim autorytetem, wielka przyjaźnią i serdecznością dla Polski i Polaków, zjednała sobie wielu zwolenników, przyjaciół i czytelników, gdyż Polska dla Niego „ Nie jest po prostu jednym z państw europejskich, zniszczonych przez wojnę i osaczonym przez problemy, jakie niesie ze sobą konieczność przystosowania się do powojennych warunków. Dla każdego, kto zna jej historię, Polska jest czymś o wiele więcej. Jest skarbnicą idei i wartości, które potrafią przetrwać niezliczone katastrofy wojskowe i polityczne.”
Dziękujemy za ogromny wkład w odkrywanie kart historii naszego kraju.


PREZYDENT RP NA UCHODŹSTWIE RYSZARD KACZOROWSKI

Urodzony 26 listopada 1919 roku w Białymstoku. Zginął 10 kwietnia 2010 roku, w katastrofie samolotu rządowego lecącego na obchody 70. rocznicy zbrodni w Katyniu. Ostatni Prezydent Polski na Uchodźstwie. Przed wojną instruktor harcerski. Po zajęciu Białegostoku przez Armię Radziecką – komendant Szarych Szeregów. W 1986 roku minister do spraw krajowych w Radzie Narodowej (parlamencie emigracyjnym). Aktywny działacz ZHP na emigracji. Od 1989 roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej.


Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 1499/LII/2002 Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 27 czerwca 2002 roku

Akt nadanie Honorowego Obywatelstwa:
Rada Miejska w Lublinie, świadoma ogromnych zasług Pana Prezydenta dla naszej Ojczyzny i Narodu, ma zaszczyt nadać Szanownemu Panu Ryszardowi Kaczorowskiemu tytuł Honorowego Obywatela Miasta Lublina.
Pańskie osobiste przeżycia są odzwierciedleniem losów naszego kraju i jego mieszkańców w tragicznym okresie niemiecko-sowieckiej agresji i okupacji oraz 50 lat faszystowsko-komunistycznego zniewolenia.
Jednocześnie Pańska działalność – od młodzieńczej pracy w harcerstwie i „Szarych Szeregach”, poprzez służbę wojskową w Armii Polskiej pod dowództwem generała Władysława Andersa, a następnie poprzez pracę społeczną w organizacjach kombatanckich i polityczną w strukturach Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, aż po najwyższy urząd Prezydenta RP, po trwającą nadal służbę społeczną – była i jest nieprzerwanym pasmem wielkiego zaangażowania i przykładem patriotyzmu oraz wierności utrwalonym przez tradycję ideałom.
Przez całe swe życie uosabia Pan i reprezentuje niepodległościowe tradycje, najwyższe wartości i aspiracje Narodu i Państwa Polskiego.
Nasze uznanie dla Pańskich zasług i satysfakcja są tym większe, że na Lubelszczyźnie znajdują się Pańskie korzenie, jak również dlatego, iż przewodniczył Pan Honorowemu Komitetowi Budowy Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego w Lublinie – mieście, które odwiedzał Pan niejednokrotnie i – podobnie jak Marszałek – darzył szczerą sympatią.
Powyższe fakty sprawiły, że inicjatywa nadania Panu tytułu „Honorowego Obywatela Miasta Lublina” zyskała pełne poparcie władz samorządowych naszego miasta.
Wraz z tytułem „Honorowego Obywatela” prosimy o przyjęcie najlepszych życzeń wielu sukcesów w dalszej działalności społeczno-patriotycznej oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym.

PROFESOR ROCCO BUTTIGLIONE

Urodzony 6 czerwca 1948 roku we Włoszech. Polityk chrześcijańsko- demokratyczny, filozof. Studiował prawo w Turynie i Rzymie, profesor nauk politycznych. W 1999 roku wybrany na członka Parlamentu Europejskiego, a w październiku 2004 roku nominowany przez Jose Barroso na komisarza ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 726/XXX/2005 Rady Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2005 roku

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Akt ten jest wyrazem naszej wdzięczności i wielkiego uznania dla zasług Pana Profesora jako włoskiego filozofa, prawego człowieka, znawcę naszych dziejów i kultury, popularyzatora społeczno-moralnego nauczania Jana Pawła II, propagatora etosu Unii Lubelskiej we współczesnej Europie.
Osobiste więzi z Polską, a w szczególności z Lublinem, poprzez Katedrę Etyki w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, której kierownikiem był Kardynał Karol Wojtyła zaowocowały polskim wydaniem „Myśli Karola Wojtyły”.
Dzięki licznym wykładom i udziałowi w sympozjach ( np. Prymat prawdy nad władzą”Non Possumus” w polityce... Dlaczego ? w 2001 roku ), Pan Profesor dał się poznać, jako myśliciel, środowisku akademickiemu, a także społeczności naszego miasta, w którym to mieszka i pracuje liczne grono Pana uczniów.
To Pan Profesor przypomina nam, iż demokracja bez depozytu wartości oparta na wzajemnym wyzysku, nie jest w stanie zmierzyć się z problemami współczesnego świata. Wypowiedziane przez Jana Pawła II słowa: „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej” stały się zadaniem etyczno-politycznym tych, którzy biorą odpowiedzialność za Europę jutra, do tych osób niewątpliwie należy Pan Profesor.
Wraz z tytułem „Honorowego Obywatela” prosimy o przyjęcie najlepszych życzeń wielu sukcesów w dalszej działalności społeczno-politycznej oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym.


RITA GOMBROWICZ

Z pochodzenia - Kanadyjka. Witolda Gombrowicza poznała w maju 1964 roku, gdy jako Rita Labrosse przyjechała do Paryża studiować współczesną literaturę francuską. Jesienią tego samego roku zamieszkali razem w Vence. Ślub wzięli w grudniu 1968 roku, na rok przed śmiercią pisarza. Od tamtej pory Rita Gombrowicz jest niestrudzoną i niezwykle kompetentną opiekunką spuścizny pisarza. Dzięki niej Gombrowicz wydawany jest regularnie na całym świecie. W Polsce zadbała o to, aby nawet w czasach reżimu komunistycznego twórczość Gombrowicza była dostępna polskiemu czytelnikowi w wersji pozbawionej ingerencji cenzury. Książki te wydawane były oczywiście nielegalnie.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 154/X/2007 Rady Miasta Lublin z dnia 28 czerwca 2007 roku

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Akt ten jest wyrazem naszej wdzięczności i wielkiego uznania dla zasług Pani związanych z pieczą nad najlepszym nurtem naszego intelektualnego i kulturowego dziedzictwa w postaci twórczości Witolda Gombrowicza. I nieustającym wysiłkiem na rzecz przywrócenia tego znakomitego twórcy naszemu narodowi.
Jawi się nam Pani nie tylko jako Wielki Humanista, co w mieście dwóch uniwersytetów jest walorem szczególnym, ale przede wszystkim jako wielki Przyjaciel Polski, niestrudzony orędownik dobrego obrazu naszego kraju.
Od lat promowała Pani w świecie Instytut Literacki Jerzego Giedroycia – pierwszego wydawcę wielu dzieł Gombrowicza. Pani wysiłkowi zawdzięczamy to, że Gombrowicz jest obecny w kręgach literatur Europy i Ameryki, że dyskurs nad tym dziełem nie wygasa, a wręcz przyjmuje coraz to głębsze formy. To dzięki Pani konsekwencji mamy dostęp do refleksji nad tym, jak taki naród, jak nasz może się twórczo sytuować wobec wielkich kultur i narodów.
Pamiętamy Pani wizyty w Lublinie, podczas których zawsze wyrażała Pani podziw dla niezwykłej urody naszego miasta oraz doceniała Pani wartość naszego środowiska humanistycznego. Było to dla nas szczególnie cenne wobec faktu że my w Lublinie jesteśmy wciąż dumni z tego, że wczesną obecność dzieł Witolda Gombrowicza w Polsce zawdzięczamy lubelskim środowiskom opozycyjnym – wolnym drukarzom. To właśnie jedno z dzieł Witolda Gombrowicza stało się kanwą międzynarodowego sukcesu dwóch lubelskich teatrów i wielokrotnie pozwalało prezentować w świecie to,
co w Lublinie mamy najcenniejsze. Znamy Pani życzliwość tym zjawiskom i jesteśmy wdzięczni, że swą przychylnością nadała im Pani jeszcze bardziej znaczącą rangę.
Akt niniejszy buduje wizerunek Lublina, jako miasta wysokiej kultury, przyjaznego wielkim humanistom Europy. Jest to dla nas szczególnie ważne dzisiaj, gdy i my podejmujemy walkę o jego wizerunek, o jego przyszłość, o to, by jego potencjał zasługiwał na tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku.
Wraz z tytułem „Honorowego Obywatela” prosimy o przyjęcie wyrazów naszej solidarności z Pani wysiłkami, życzeń jak największej satysfakcji z misji, którą Pani od lat realizuje oraz wszelkiej pomyślności w życiu


JULIA HARTWIG

Julia Hartwig urodziła się 14 sierpnia 1921 roku w Lublinie, jako najmłodsze z dzieci małżeństwa Marii (z domu Biriukow) i Ludwika Hartwigów. Rodzice do 1918 roku przebywali w Rosji. Ojciec od 1909 roku prowadził w Moskwie zakład fotograficzny. Tam urodziły się dzieci – Edward, Walenty, Zofia i Helena. Do przeniesienia się do Polski zmusiła rodzinę Hartwigów rewolucja bolszewicka. Dzieciństwo Julia Hartwig spędziła w Lublinie. Rodzina Hartwigów mieszkała przy ulicy Staszica 2, następnie na Krakowskim Przedmieściu. Głównym źródłem utrzymania był zakład fotograficzny ojca. Edukację Julia Hartwig rozpoczęła się w szkole podstawowej mieszczącej się przy Katedrze w Lublinie. Od dzieciństwa wychowywana była w duchu tolerancji dla innych - jako dziecko chodziła z matką zarówno do kościoła jak i do cerkwi. Naukę kontynuowała w Gimnazjum im. Unii Lubelskiej, gdzie zetknęła się z Anną Kamieńską, Hanną Malewską i Anną Szterfinkiel. W 1936 roku zadebiutowała w międzyszkolnym piśmie literackim „W słońce”. W tym czasie miała okazję poznać Jerzego Pleśniarowicza, Józefa Łobodowskiego i Józefa Czechowicza, który był recenzentem jednego z pierwszych utworów Julii Hartwig. W 1939 roku zdała maturę. W czasie II wojny światowej, podobnie jak bracia, brała udział w konspiracji. Była łączniczką Armii Krajowej, działała w kulturalnym podziemiu. W tym czasie podjęła także studia na tajnym Uniwersytecie Warszawskim (kurs romanistyki i polonistyki). Jej profesorami byli m.in. Julian Krzyżanowski, Witold Doroszewski, Władysław Tatarkiewicz. Tam poznała poetów: Tadeusza Gajcego i Zdzisława Stroińskiego. Po wojnie kontynuowała studia na na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim a następnie na Uniwersytecie Warszawskim. Poetka ma w dorobku 25 tomów wierszy, jest także autorką szkiców, felietonów, poematów prozą, monografii pisarzy i poetów, z których za najważniejszą uważa się monografię poświęconą Apollinaire'owi. W listopadzie 2009r. została uhonorowana Nagrodą Polskiego PEN Clubu im. J.Parandowskiego.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 813/XXXV/2009 Rady Miasta Lublin z dnia 15 października 2009 roku.

Akt nadania Honorowego Obywatelstwa:
Akt ten jest wyrazem wielkiego uznania i wdzięczności dla zasług Pani związanych z twórczością poetycką. Pani losy są ściśle związane z miastem Lublin. Cieszymy się, że powraca Pani do nas w swojej twórczości, a także możemy Panią gościć w Pani rodzinnym mieście, podczas spotkań autorskich oraz z mieszkańcami Lublina.
Pani dorobek poetycki oraz uznanie, jakim się Pani cieszy, przyczyniają się do rozwoju i promocji Lublina w Polsce i poza jej granicami.
Akt niniejszy buduje wizerunek Lublina jako Miasta Inspiracji, Miasta Wiedzy, pełnoprawnego kandydata do Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 r.
Prosimy o przyjęcie naszych najlepszych myśli, życzeń zdrowia i wielu lat twórczej pracy.

DOKTOR WANDA PÓŁTAWSKA

Wanda Półtawska (z domu Wojtasik) urodziła się w Lublinie w 1921 roku. Lata, które każdy młody człowiek powinien beztrosko spędzić na nauce i spotkaniach z przyjaciółmi, naznaczyła wojna. Młodziutka Wanda z nastaniem okupacji przystąpiła do konspiracji jako łączniczka. W lutym 1941 r. została aresztowana przez gestapo i osadzona w więzieniu na Zamku Lubelskim. Następnie trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W obozie trafiła do pierwszej grupy ravensbrückich „królików”, kobiet i dziewcząt poddawanych eksperymentom medycznym. „Wojna zmieniła wszystko – wspomina Wanda Półtawska. – Pokazała, jak człowiek może przejść od miłości do bestialstwa. A jednak w czasie obozu przeżyłam chwile największej miłości. Gdy gestapo miało likwidować «króliki», przyszła do mnie Wanda Dąbrowska, która zaproponowała, że pójdzie na apel z moim numerem. Ja tej propozycji nie przyjęłam, ale ona poszła na apel z numerem najmłodszej harcerki. Taką samą propozycję złożyła nam Norweżka, zupełnie obca kobieta, która chciała poświęcić swoje życie, by ktoś mógł zaświadczyć o tym, co się stało”-źródło TK Niedziela 26/2008 autor U. Buglewicz. Pomimo strasznych przeżyć związanych z pobytem w obozie, Wanda Półtawska zachowała wiarę w miłość i człowieka. We wszystkim co robi, zarówno w życiu osobistym jak i zawodowym, konsekwentnie stara się udowodnić, że życie jest wartością najwyższą. Jest lekarzem, wykładowcą, popularyzatorką nauczania Jana Pawła II o świętości małżeństwa i rodziny. Jest konsultorem Papieskiej Rady ds. Rodziny i członkiem honorowym Papieskiej Akademii Życia, a także autorką ok. czterystu publikacji z zakresu psychiatrii, ochrony życia nienarodzonych, chorych i starszych, obrony małżeństwa i rodziny. Jest autorką przejmujących wspomnień: „I boję się snów”, „Stare rachunki”, „Z prądem i pod prąd”, potwierdzających niezłomność jej zasad, heroizm służby i zdolność do przebaczenia. W 1981 r. otrzymała medal „Pro Ecclesia et Pontifice”.


PROFESOR ANDRZEJ NIKODEMOWICZ

Kompozytor, pianista i pedagog, urodzony 2 stycznia 1925r. we Lwowie. W latach 1943-46, studiował chemię m.in. na Politechnice we Lwowie. W 1950r. ukończył kompozycję u Adama Sołtysa, a w 1954r. grę na fortepianie pod kierunkiem Tadeusza Majerskiego w Konserwatorium we Lwowie. W latach 1951-73 wykładał kompozycję, teorię muzyki i grę na fortepianie w macierzystej uczelni. W 1973r. został usunięty z pracy z powodów politycznych przez władze komunistyczne. W 1980r. przeprowadził się do Polski i zamieszkał w Lublinie. Wykładał przedmioty teoretyczne oraz kompozycję w Instytucie Wychowania Artystycznego na Uniwersytecie im. Marii Curie-Skłodowskiej, a także w Instytucie Muzykologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 1982-92, był dyrygentem chóru w Wyższym Seminarium Duchownym. W 1995 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego.

Honorowe Obywatelstwo zostało nadane Uchwałą Nr 813/XXXV/2009 Rady Miasta Lublin z dnia 15 października 2009 roku.